امروزه در اکثر مراکز خرید و فروشگاههای زنجیرهای، فضایی نیست که تحت کنترل دوربینهای نظارتی نباشد. در گذشته، این دوربینها تنها به منظور حفظ امنیت و جلوگیری از اتفاقاتی مانند سرقت، تخریب اجناس و برهم زدن نظم مجموعه مورد استفاده قرار میگرفتند؛ اما آیا این امکان وجود دارد که سیستمهای نظارتی علاوهبر حفظ امنیت کسبوکار، در بهبود تجربه خرید مشتریان و بهینهسازی فرایند فروش کالا هم نقش داشته باشند؟ برای پاسخ مثبت به این سوال، میبایست به سراغ هوش مصنوعی (AI) و فناوری پیشرفته Video Surveillance Analytics برویم؛ فناوری که میتواند به تصمیمگیری بهتر مشتریان کمک کند، خالیشدن قفسههای کالا را گزارش دهد و در مجموع، مفهوم «فروشگاه هوشمند» را تحقق ببخشد.
تحلیل ویدئویی-نظارتی (Video Surveillance Analytics) چیست؟
«تحلیل ویدئویی-نظارتی» به فرایند پردازش تصاویر ویدئویی با کمک هوش مصنوعی و فناوری بینایی ماشین (Machine vision) گفته میشود. این فناوری تنها به ثبت تصاویر اکتفا نمیکند و با تجزیهوتحلیل هر فریم از تصویر، اطلاعات مفید را استخراج و تحلیل میکند. از شمارش تعداد مشتریان حاضر در فروشگاه گرفته تا نحوه تعامل آنها با محصولات، تنها بخشی از اطلاعات کاربردی است که توسط این سیستم هوشمند به دست میآید.
ابزارهای تحلیل ویدئویی، به طور معمول به ماژولهای گوناگونی از جمله تشخیص چهره، تشخیص حرکت و فعالیتهای مشکوک، شمارشگر افراد و اشیاء، ردیابی سوژه و هشدار دهی خودکار مجهز هستند که مدیران خردهفروشیها میتوانند با توجه به نیاز خود، هر یک از این ماژولها را در سیستم نظارتی خود پیادهسازی کنند.
در حوزه خردهفروشیها، ابزارهای تحلیل ویدئویی را میتوان پلی میان فروشگاههای سنتی و خردهفروشیهای دادهمحور هوشمند در نظر گرفت. این پل، بینشی عمیق از رفتار مشتریان را در اختیار مدیران قرار میدهد تا از این طریق در تصمیمگیریهای راهبردی خود مانند تبلیغات هدفمند، قرارداد با تامینکنندگان، ترسیم نقشه توسعه فروشگاه و… به دادههایی ارزشمند و قابل اتکا دسترسی داشته باشند.
کاربردهای «تحلیل ویدئویی-نظارتی» در مراکز خرید
از صفهای شلوغ پشت صندوقها گرفته تا خالی ماندن برخی قفسهها از اجناس، هر یک میتواند تجربه مشتریان از خرید را تحت تاثیر قرار دهد و گاهی همین نقاط ضعف، خریداران را به مراجعه به دیگر فروشگاهها سوق میدهد. سیستمهای نظارت ویدئویی با کاربردهای بیشمار خود، این چالشها را تنها طی چند ثانیه رفع میکنند و با خلق تجربهای بینقص، از خریداران گذری، مشتریانی وفادار میسازد.
تحلیل رفتار مشتری
تحلیل مسیر حرکت مشتریان در فروشگاه، شناسایی نقاطی که مشتری بیشتر توقف میکند، بخشهایی که به سرعت عبور میکنند و… سرشار از دادههای ارزشمندی است که در صورت تحلیل درست، میتواند میزان فروش را بهطور چشمگیری افزایش دهد؛ اما آیا تحلیل این دسته از رفتارهای مشتریان بهصورت سنتی و توسط نیروی انسانی قابل انجام است؟ جواب قطعا منفی است. حتی تیمی متشکل از چندین ناظر هم نمیتوانند در یک روز شلوغ و پرهیاهو، رفتار تمامی مشتریان را به صورت دقیق مورد بررسی قرار دهند. اینجاست که هوش مصنوعی با فناوری تحلیل ویدئویی به کمک فروشگاهها میآید تا رفتار دهها مشتری به صورت آنی مورد تجزیهوتحلیل قرار گیرد.
برای مثال، یک فروشگاه لوازم آرایشی متوجه میشود هرچند که مشتریان زمان زیادی را در بخش مراقبت پوست سپری میکنند، اما همچنان نرخ خرید پایین است. پس از تحلیل این رفتار توسط سیستم نظارتی هوشمند، مدیران به این نکته پی میبرند که نور نامناسب و چیدمان شلوغ قفسهها، عامل اصلی دفع مشتریان است و با چیدمان مجدد، نرخ فروش خود به طور قابل توجهی افزایش میدهند.
مدیریت هوشمند صفها
هیچ چیز به اندازه صفهای طولانی پشت صندوقها برای مشتریان خستهکننده نیست. رفع این چالش را به سیستمهای تحلیل ویدئویی بسپارید تا با شناسایی صفهای تشکیلشده و ظرفیت صندوقها، مشتریان را به کوتاهترین صف راهنمایی کند.
بهینهسازی فروش
چرا برخی محصولات با اینکه برای مشتریان جذاب است، اما خریداری نمیشود؟ چرا یک کالا در بخشی از ویترین بسیار پرفروش است، اما کالای مشابه در بخش دیگر ویترین مورد توجه قرار نمیگیرد؟ اینها مواردی هستند که شاید توسط پرسنل مورد توجه قرار نگیرد، ولی از چشمان ریزبین سیستم تحلیل ویدئویی دور نمیماند. این فناوری با تحلیل چنین اطلاعاتی، بهترین محل قرارگیری کالاها، جذابترین شیوه چیدمان و بهینهترین کمپینهای فروش را به مدیران پیشنهاد میدهد.
پیشگیری هوشمند از سرقت
تحلیل ویدئویی میتواند رفتارهای مشکوک مثل پرسهزدن غیرعادی، حرکات سریع دست یا الگوهای رفتاری غیرمعمول را تشخیص دهد و با هشداردهی بهموقع، از وقوع بسیاری از جرایم جلوگیری کند.
مزایا استفاده از سیستم تحلیل ویدئویی-نظارتی
فناوری تحلیل ویدئویی-نظارتی طی سالهای اخیر به لطف مزایای پرتعداد خود، مورد توجه بسیاری از خردهفروشیها قرار گرفته است؛ به طوری که امروزه بیش از 94 درصد فروشگاههای کشور انگلستان به سیستم تحلیل ویدئویی مجهز هستند. برخی از این مزایا شامل موارد زیر است:
- تصمیمگیری مبتنی بر داده
- افزایش بهرهوری کارکنان
- شناسایی نقاط داغ و سرد فروشگاه (Hot/Cold Zone Detection)
- افزایش وفاداری مشتری
- کاهش هزینهها
- کاهش خطای انسانی در پایش و نظارت
- امکان یکپارچهسازی با سیستمهای دیگر (POS، CRM و…)
نتیجهگیری
استفاده از هوش مصنوعی و ابزارهایی مانند تحلیل ویدئویی-نظارتی هوشمند، دیگر دور از دسترس نیست و در حال حاضر، مزیت رقابتی بسیاری از فروشگاهها بهحساب میآید. در نهایت، میتوان گفت فروشگاههایی که از این فناوری بهره میبرند، نهتنها از رقبای خود پیشی میگیرند، بلکه در ذهن مشتریان نیز تصویری حرفهای، منظم و مدرن از برند خود بهجا میگذارند؛ تصویری که پایهگذار وفاداری بلندمدت مشتریان خواهد بود.
